De winter en de accu

 

Moderne accu's worden vaak aangeprezen als onderhoudsvrij. Herladen in de winter is overbodig, je hoeft nooit meer water bij te vullen en er kan geen zuur uitlekken. Voor gebruik op sportvisbootjes klinkt dat allemaal aantrekkelijk. Door deze voordelen zijn we geneigd te kiezen voor zo'n onderhoudsvrije accu. In de praktijk blijkt deze keuze niet altijd goed uit te pakken. Vooral de benaming onderhoudsvrij geeft aanleiding tot misverstanden en geen onderhoud.

Er bestaan natuurlijk kwaliteitsverschillen die tot uiting komen in de levensduur en prijs. Toch is een accu zeer afhankelijk van het laadsysteem. Door onregelmatig gebruik hebben accu's op onze boten het zwaar te voorduren. Tijdens het starten worden de accu's flink ontladen. Tijdens het varen worden ze opgeladen. Vaar je maar weinig dan zal de accu wel geladen worden maar niet voldoende. Motor starten voor de terugtocht lukt uiteraard nog wel. Wat dus kan gebeuren dat de accu maar voor de helft geladen is en soms dan een tijdje stil staat. Een gedeeltelijk ontladen is fnuikend voor de levensduur of het een "gewone" accu of een onderhoudsvrije accu is. Daarom is de benaming onderhoudsvrije misschien verwarrend omdat ten onrechte gedacht wordt dat je dergelijke accu's aan hun lot kunt overlaten.

De typering onderhoudsvrij slaat echter op het niet hoeven bijvullen van water en op de geringe zelfontlading bij enkele weken stilstand. Belangrijk bij langdurige stilstand, b.v. in de wintermaanden, is dat de accu volledig geladen is. Dit is een "must" voor een jarenlang plezier.

Een belangrijk punt bij het laden is bij een onderhoudsvrije accu van 12 volt dat de zogeheten gasspanning van 14,3 à 14,4 volt niet overschreden wordt. Boven deze spanning ontleedt het water zich in het accuzuur zich langs elektro‑chemische weg in waterstof en zuurstof. Er ontstaat het bekende knalgas. Een conventionele accu heeft ontluchtingsgaatjes in de vuldoppen. Het als gas ontsnapte kun je via deze vuldoppen het niveau aanvullen met gedestilleerd water. Bij een volledig gesloten constructie is dat niet mogelijk. Wel zijn gesloten accu's voorzien van een ontluchtingsventiel, zodat ook in dit geval het knalgas in de ruimte komt waar de accu staat opgesteld.

Wordt van gel‑accu's de gasspanning bij herhaling overschreden, dan droogt de gel gedeeltelijk op. Teruglopen van de capaciteit is het eerste gevolg (de accu levert minder stroom). Maar wat minstens zo vervelend is: de accu zal minder lang mee gaan. Het voordeel van een gesloten, lekvrije constructie heeft dus ook een keerzijde. Je bent gedwongen om veel aandacht te schenken aan het laden. Wil je dat niet dan moet je zorgen voor een goede acculader die de spanning automatisch tot 14,2 volt begrensd is. Los van de risico's dat een gesloten accu uit elkaar knalt neemt de levensduur sterk af. Plaats een accu dus niet in een volledig gesloten ruimte. Zorg dat er altijd ventilatie aanwezig is.

Wat we niet tegen kunnen houden is de zelfontlading bij accu's met andere woorden de capaciteit neemt langzaam af. Vooral bij oudere conventionele accu's kan de zelfontlading zo'n vijftien procent per maand bedragen. Bij langdurige opslag is het beter de accu, afhankelijk waar de boot gestald staat, uit de boot te nemen.

Bij onderhoudsvrije accu's is de zelfontlading veel geringer zo,n twee tot vier procent per maand. Dit gaat alleen op als de accu volledig is geladen in een periode van rust.

Als u een handgestarte motor heeft dan heeft u alleen een accu voor uw navigatie, dieptemeter, Fm‑bakje en eventuele verlichting nodig. Beschikt u over een elektrisch gestarte motor (bespaart een hoop lichamelijke energie) dan is het aan te raden om van twee accu's gebruik te maken. Een accu voor de motor en een accu voor uw apparatuur. Deze accu's moet u dus niet aan elkaar koppelen. Is de motor accu leeg gestart dan kunt u altijd uw "bakje" gebruiken voor een noodoproep. Ga dus niet de andere accu ook leeg starten. Normaal gesproken moet de motor na een paar keer starten aanslaan.

Persoonlijk gebruik ik al jaren twee onderhoudsvrije accu's in mijn boot. Via een indicator (kijkglaasje) kan ik altijd zien of de accu nog voldoende geladen is. Ik zorg er wel steeds voor dat de niet op de motor aangesloten accu regelmatig geladen wordt via een acculader. Onderhoudsvrije  accu's zijn te koop bij  watersportzaken.

Jan van der Lingen